Dân tự xử.

Khi kẻ trộm chó bị phát hiện, vững chắc không ai muốn giết kẻ trộm chó nhưng sự bực tức ẩn ức trong cộng đồng khiến mỗi người đấm một cái, đạp một cái “cho bõ tức” hoặc “cho nó chừa” đã gây nên án mạng. Một dạng của “tự xử” nữa là sự xuất hiện của các nhóm “hiệp sĩ” truy bắt cướp giật trên đường đã được công an xã phường ủng hộ và một số bài báo hoan nghênh.

Những quan hệ dân sự trong cuộc sống như nợ nần, mâu thuẫn, hôn nhân, tình cảm, thậm chí một sự cộc trên đường hoặc một ánh mắt được hiểu là “nhìn đểu” có thể được hóa giải nếu hai bên có sự san sớt, cảm thông và quý trọng, phức tạp hơn có thể có cơ quan, tổ chức trung gian hòa giải như cơ quan, tổ dân phố nhưng khi thiếu sự kiềm chế và thiếu niềm tin vào tổ chức trung gian thì những mâu thuẫn trên dễ trở nên vụ án với những vụ đòi nợ thuê, báo oán nhau vì sự xúc phạm.

Việc tự xử là mảnh đất cho những câu chuyện đau lòng sinh sôi, thậm chí để cho một lực lượng gọi là “từng lớp đen” trong cuộc sống tồn tại.

Thế nhưng nhiều con chó trong thôn, làng của nhiều gia đình bị mất đã gây nên sự bức xúc có tính cộng hưởng.

Có chuyện tự xử bắt đầu từ sự bất cập của quy định pháp luật so với thực tế đã gây ra hàng loạt vụ án mạng, gây thương tích đối với những kẻ trộm chó gần đây. Quy định của luật pháp chỉ xử lý kẻ trộm lấy đi tài sản trị giá 2 triệu đồng và trị giá một con chó bị trộm kiên cố dưới 2 triệu đồng.

LÊ QUÝ. Không ít những quán xá có tồi hoặc gây mất trật tự như mở nhạc ầm ĩ trong giờ nghỉ khiến cộng đồng sau nhiều lần góp ý không xong đã khiến một số người bàn nhau nửa đêm ném đá, ném chất bẩn vào quán và mâu thuẫn càng thêm sâu sắc.

Chừng như có sự lầm lẫn chăng với khái niệm toàn dân dự phong trào giữ gìn thứ tự an ninh. Hiện tượng tự xử trong xã hội là điều đáng báo động đúng như chủ toạ Hội đồng Dân tộc Ksor Phước phân tích: “ý thức quý trọng và tuân luật pháp của tổ chức, cá nhân chủ nghĩa có căn nguyên từ năng lực yếu của các cơ quan có chức năng phòng vi phạm và tù hãm; có nguyên do từ việc xử lý thiếu nghiêm minh, bao che vi phạm, làm mất lòng tin của nhân dân”.

Không thể để dân làm thay công việc của cơ quan công an trong việc truy đuổi tù nhân ngoài việc bắt giữ tại chỗ giao nộp cơ quan bảo vệ pháp luật. Chuyện bà con nhiều địa phương bao vây, phong tỏa, chặn xe quanh các cơ sở sinh sản gây ô nhiễm đang là hiện tượng ngày một nhiều, thậm chí có đơn vị bị phát hiện nhưng dân vẫn cắm lều canh và rà mọi hoạt động ra vào của cơ sở đã bị phát hiện như trường hợp Công ty Nicotex chôn thuốc sâu độc hại ở Thanh Hóa.

Nếu dân tin công lý được thực thi, không nghi có sự bao che chắc chẳng thể có sự tự phát tập thể trên. Kết thúc hiện tượng này không chỉ là việc tuyên tuyên giáo dục ý thức pháp luật trong dân mà gốc của nó là các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương có được niềm tin trong dân.

Dù mục đích tốt nhưng “hiệp sĩ đường phố” vẫn là dân, không rành luật pháp, không có kỹ năng, nghiệp vụ chống tội nhân như các đội viên công an. Dân chỉ tham gia, tức là giúp cơ quan công an bắt trộm cướp chứ chẳng thể là chủ thể của những vụ truy bắt trộm cướp.

Một căn do khác của hiện tượng “tự xử” còn do sự thiếu tin tưởng. # Của một bộ phận trong cộng đồng đối với cơ quan bảo vệ pháp luật. Khi sự tức tối thành sự cộng hưởng trong đám đông rất khó điều chỉnh bởi lúc đó chắc chả ai đủ tỉnh ngủ phân tách đúng sai.